A bhith nar pàirt iomlan dhen choimhearsnachd

Tha sinn fortanach a bhith nar pàirt de choimhearsnachd dhiongmhalt agus tha sinn a' miannachadh pàirt làn is pàirt taiceil a ghabhail innte, a' tabhairt cho math ri bhith a' faighinn.

A' cur luach air oighreachd a' chànain
Tha a' Ghàidhlig na pàirt co-cheangailte agus cudromach am beatha Sgoil nan Loch. Tha a' Ghàidhlig aig a' chuid mhòr dhen luchd-obrach, tha feadhainn aig nach eil ach beagan agus tha cuid eile a' feuchainn ri h-ionnsachadh. Tha stiùiriche na sgoile am measg na feadhnach sin! Tha a' Ghàidhlig air a teagaisg bho ìre P1 gu ìre S2. Tha grunnan dhen chloinn bho dhachaighean far a bheil a' Ghàidhlig ga bruidhinn agus tha fiosrachadh aig a' mhòr-chuid dhen chloinn a bheir dhaibh comas labhairt de sheòrsa air choreigin innte. Bidh sgoilearan S1 agus S2 a' faighinn leasanan innte tron t-seachdain. Tha luchd-teagaisg Gàidhlig eadar-dhealaichte aig luchd-ionnsachaidh is fileantaich agus bidh iadsan aig a bheil a' Ghàidhlig san dachaigh a' measgachadh ri na fileantaich airson clasaichean conaltraidh agus còmhraidh. Chan eil, aig a' cheart àm, clas tro mheadhan na Gàidhlig san sgoil, ged a dh'fhaodadh seo a thighinn uaireigin, agus cha bhi sinn a' teagaisg tro mheadhan na Gàidhlig. Bidh an sgoil a' cur a-steach farpaisich chun a' Mhòid Ionadail agus tha an còisir againn air a bhith soirbheachail aig a' Mhòd Nàiseanta (faic Dealbh E).

Bòrd na sgoile, Comann phàrant-thidsear agus Comhairle Choimhearsnachd
Airson na bliadhna mus do dh'fhosgail an sgoil ùr bha Bòrd-Sgoile Eadar-ama ann. Chaidh a stèidheachadh bho bhuill de dhà dhe na Bùird-Sgoile eile. Dh'obraich am Bòrd glè chruaidh, agus thàinig na buill gu co-dhùnaidhean cudromach a bha èiseil do thoiseach an t-seisein 2001-02. Bha e glè fheumail dhan sgoil ùir gun robh am Bòrd cho èasgaidh. Chaidh Bòrd-Sgoile Sgoil nan Loch a stèidheachadh ann an 2001 agus tha na buill air dian-obrachadh airson coimhearsnachd na sgoile. Tha na ceangail a th' aca ri pàrantan na cloinne, cho math ri na ceangail a th' aca ris a' choimhearsnachd, air ciallachadh gum b' urrainn dhuinne a bhith ann an dlùth dhàimh ri ar coimhearsnachd. B' e Bòrd na Sgoile cuideachd a chluich am prìomh phàirt ann a bhith a' cur Latha Gala air chois sa Chèitean a chaidh. Chuir an Latha ri maoin na sgoile.

Chaidh oidhirp thràth a dhèanamh PTA a thòiseachadh, ach bha e cus dhuinn. Nuair a chaidh oidhirpeachadh an dèidh làimhe dh'obraich e, agus tha PTA soirbheachail againn a-nis, agus 's iad na buill a chuir air chois fear dhe na tachartasan as ùire tha a' gabhail àite san sgoil - 's e sin Suipear Burns san sgoil far an tàinig còrr is 230 neach (faic Dealbh F). 'S e màthair-adhbhair na cùise fios a thoirt do sgoilearan, pàrantan agus caraidean na sgoile a bhith làthair aig tachartas sòisealta coimhearsnachd. Tha sinn air cluinntinn gun do chòrd am feasgar ri na bh' ann!

Tha sinn miannach dha-rìribh air ceangal ris a' chomhairle choimhearsnachd a dhaingneachadh. Aig a' cheart àm tha sinn a' co obrachadh leotha air proiseact a bheir, tha sinn an dòchas, a' choimhearsnachd a bhroinn na sgoile againn (faic a-rithist san earrainn air Àrainneachd).

Feasgar iom-ionaid agus ceangal ri gnothaichean ionadail
Sa Ghearran 2003 chuir an sgoil feasgar iom-ionadail air adhart. Thug seo cothrom do dh'ionadan eadar-dhealaichte (Parentwise, Proiseact nan Sgoiltean Ùra Coimhearsnachd, Raon-dèilig Meidigeach, Poilis a' Chinn a Tuath, Bòrd na Sgoile/PTA, Roinn an Fhoghlaim, Foghlam Coimhearsnachd agus buidheann ionadail a tha a' toirt comhairle do mhaoineachadh Foghlam Àrd-ìre/Àrdachadh) ceangail a thogail ri sgoilearan, pàrantan agus coimhearsnachd agus cuideachadh agus comhairle a thabhann. Bha sinn ag iarraidh gun deigheadh an sgoil a chleachdadh mar mheadhan-saoghail airson fiosrachadh, àite far am faighist agus san toirist seachad fiosrachadh. Chaidh gabhail ris an fheasgar glè mhath agus tha dùil againn a leithid a chumail dà uair sa bhliadhna.

Tha sinn air a bhith glè fhortanach gu bheil gnìomhachasan ionadail air ùidh a shealltainn agus air taic a thabhairt. Tha grunnan chompanaidhean ionadail air a dhol an urras diofar rudan a tha gu math na sgoile, m.e. ar leabhraichean-latha sgoile agus Bogsa Ghoireasan Urras Rìoghail na Gaidhealtachd.

A' cleachdadh agus a' gabhail cùram airson na h-àrainneachd agus ar soirbheas fhèin

Tha sinn glè mhothachail air ar n-àrainneachd seach gu bheil sinn a' fuireach ann an àite a tha rudeigin iomallach agus bòidheach - tha buaidh mhòr aig a seo air beatha na sgoile.

Adhartasan àrainneachd agus eag-eòlas
Nuair a dh'fhosgladh an sgoil againn bha an talamh mun cuairt lom, ach làn cothruim. A-nis, faisg air an sgoil, tha stòras lusan-cura againn agus raon ball-coise (faic Dealbh G).

"Tha an raon ball-coise math. Is toigh leam a bhith a' cur tadhal".
(Sgoilear P3)

Bha cuideachd pìos mòr talmhainn againn na b' fhaide air falbh on sgoil, glè dheiseil airson piseach a thoirt air. 'S e fear dhe na ciad smaointean a bh' againn craobhan a chur. Chuir sinn craobh do gach ball fa-leth dher coimhearsnachd sgoile agus an ainm ris (faic Dealbh H). Smaoinich sinn cuideachd gum biodh e snog na craobhan a chur air prògram CAD gus am b' urrainn do chloinn sna ginealaich tha romhainn aithneachadh càit an do chur am pàrantan no an sean-phàrantan craobh! Bhon uair sin tha seo air fàs na phàirt mòr dhe ar prògram leasachaidh raon-cluiche, anns a bheil àite aig Rainsear Urras Steòrnabhaigh, agus bidh sinn an dòchas, Coimisean na Coilltearachd.

Chaidh comhairle iarraidh air an Rainsear cuideachd airson bogsa eun a sheatadh an-àirde. Chuir sinn tagradh gu SNH agus fhuair sinn tabhartas. A-nis, tha bogsa-neadachaidh againn, sa bheil camara bhidio beag, suidhichte an làrach na sgoile. Tha seo a' cur dhealbhan a-steach gu telebhisean a-staigh an an àite sòisealta na sgoile agus bidh sin an dòchas gu faod na sgoilearan a bhith a' coimhead nan eun a' neadachadh am bliadhna (faic Dealbh I).

Bheir na ceangail a tha againn ri Proiseact nan Sgoiltean Coimhearsnachd agus ris a' Chomhairle Choimhearsnachd dhuinn cothrom ar miannan airson na h-àrainneachd agus na coimhearsnachd a thoirt ceum air adhart le bhith a' cur romhainn gun ceannaich sinn poilidh-tunail airson planntaichean fhàs. Obraichidh ar Club Gàrraidheachd fhèin, 'Greenfingers' còmhla ri deònaichean às a' choimhearsnachd airson gun toir iad air adhart an eòlas agus an tuigse air planntaichean, craobhan agus glasraich.

Tha loch beag glè fhaisg dhuinn: aig a' cheart àm faodaidh ar sgoilearan àrd-sgoil a bhith a' cleachdadh currach air an loch nuair a tha P.E. aca. Tha sinn an dòchas gnothaich a dhèanamh ris a' chomhairle choimhearsnachd ach an gabh adhartas a dhèanamh còmhla riutha gus am bi àite againn a dh'aon ghnothaich a-muigh, airson ar n-aodach atharrachaidh, agus àite far am bi sinn a' cur na currach air bhog. Bu toigh leis a' PhTA cuideachd àite a leasachadh faisg air abhainn bhig ri taobh na sgoile, gu bhith na chlasrum a-muigh.

A' coimhead às ar dèidh fhèin
Tha an aimsir ann an Eilean Leòdhais gu math bagarrach aig amannan, agus gu math tric tha a' ghaoth glè àrd no tha e fliuch. Tha dà àite shòisealta againn a chleachdas na sgoilearan nuair a tha droch thìde ann.

"Sa mhadainn nuair a tha e reòthte, faodaidh tu dhol dhan àite shòisealta agus tha e blàth".
(Sgoilear P1)

Seach gu bheil nas lugha de chloinn san àrd-sgoil na tha sa bhun-sgoil, tha an t-àite acasan nas lugha. Tha grunnan gheamannan a ghabhas a chluiche a-staigh aig cloinn sa bhun-sgoil, agus bidh iad gan cleachdadh gu riaghailteach nuair nach fhaigh iad air a bhith a' cluich a muigh. Chaidh na geamannan a cheannach às dèidh comhairle a ghabhail on chloinn fhèin.

"Tha an talla spòrs math, gu h-àraidh am frèam-dìridh agus ma bhios an t-uisge ann 's urrainn dhuinn geamannan a chluich".
(Sgoilear P1)

Tha bòrd-teanas aig sgoilearan na h-àrd-sgoile agus 's ann riuthasan a tha e an urra a bhith a' cumail ròta airson a chleachdadh, agus cuideachd airson a bhith a' cur rian air farpaisean eadar-thaigheil.

Tha e air leth cudromach do Sgoil nan Loch a bhith a' cur air adhart dòighean-beatha fhallain. Tha an companas a th' againn le Proiseact nan Sgoiltean Coimhearsnachd Ùra a' leigeil dhuinn measan a bhith againn dhar sgoilearan aig cuid dhe na h-amannan pleidhe, agus cuideachd botail bhùirn a ghabhas an lìonadh bho fhionnarachan-bùirn. Tha sinn an ìmpis sgeama a thòiseachadh do sgoilearan aig àm biadh meadhan-latha far am faigh iad duais ma thaghas iad biadh fallain. Bheir an duais dhaibh cothrom tagradh a dhèanamh airson 'bathar'.

"Tha biadh sònraichte math sa chafé againn".
(Sgoilear P2)

Lèirmheas agus Co-dhùnaidhean

Aig tè dhen a' ciad choinneamhan a bh' againn bha sinn air beachdachadh air dè bu chòir a bhith anns a' chiad Phlana-Leasachaidh Sgoile a bhiodh againn. Cha robh sinn air smaoineachadh an toiseach gum biodh e deatamach spiorad na sgoile a chomharrachadh air leth, a' dèanamh dheth gun tàrmaicheadh e co-dhiù ann a leithid seo de choimhearsnachd. Dh'fhairich aon dhen luchd-obrach ged-tà gum biodh e èiseil spiorad na sgoile a chomharrachadh mar àrd amas. Nuair a bhruidhinn sinn air an seo mar bhuidheann dh'aontaich sinn gu lèir gum bu chòir dhuinn a chomharrachadh mar àrd-amas. Bha an targaid airson spiorad na sgoile a thogail mar a leanas:

àrainneachd fhàilteachail, chàilear a chruthachadh anns am fairich sgoilearan agus luchd-obrach gu bheil luach air a chur orra; gu fairich iad sàbhailte agus gu ruig iad mullach an comais.

B' iad slatan-tomhais soirbheachaidh:

	gu faireadh sgoilearan agus luchd-obrach ceangal ri beatha na sgoile agus gum biodh iad dealasach airson adhartachadh,
	earbsa fhollaiseach airson cùram spioradail nan sgoilearan 's an luchd-obrach,
	bu chòir do thuigse shoilleir agus dùil chinnteach a bhith ann a thaobh giùlan, beachdan agus oidhirp, agus
	gun obraicheadh luchd-obrach agus sgoilearan còmhladh ann an co-chòrdadh air taobh a-staigh agus taobh a-muigh a' chlas.

Tha sinn a' creidsinn gu bheil sinn a-nis a' ruighinn nan slatan-tomhais sin, ach tha fios againn nach urrainn dhuinn a-chaoidh ach a bhith 'a' cumail ceann a' mhaide ri ar n-obair'.

Frithealadh agus Ruigsinn
Tha ìre-frithealaidh àrd san sgoil. Sheall sgrùdadh phàrantan a rinn sinn o chionn ghoirid gur toigh le ar sgoilearan a bhith a' tighinn dhan sgoil agus gu bheil cuid dhiubh fiù a' togail an cridhe ris. Tha sinn air prògraman ùra Cànain agus Matamataigs a thòiseachdh tron sgoil air fad agus tha am measadh a rinn sinn gu ruige seo a' sealltainn gu bheil ruigsinn ag èirigh gu h-àraidh sna h-Ìrean Tràtha. Tha sinn mothachail air, agus a' moladh a h-uile gnè adhartais.

Mar bhuidhinn-obrach tha sinn a' faireachdainn gu bheil a h-uile neach agus ar n-eòlas air fad, air cur ri spiorad agus caractar na sgoile againn. 'S e fear dhe na rudan as motha a thug cuideachadh - deagh-ghnè nan ceangal eadar buill coimhearsnachd na sgoile. Tha sin cuideachd fa-leth is còmhladh dealasach ann a bhith ag ionnsachadh. Dh'fhaodadh sgoil ùr, àlainn, air a deagh uidheamachadh innte fhèin a bhith na h-adhbhar thoileachais, ach tha fios againn nach eil crìoch air foghlam agus gu bheil gu leòr fhathast againn ri dhèanamh.